अध्याय क्र.1
 |
घनदाट जंगली । सहल परमेश्वराची ॥ भक्ता आणिली शिदोरी । भक्त मनोरथ पूर्ती ॥ |
गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णु गुरुर्देवो महेश्वर: ।
गुरु: साक्षात् परब्रह्म तस्मै: श्री गुरवे नम: ॥
ॐ श्री गणेशाय नम: । श्री गुरुभ्यो नम: । श्री कुलदेवताभ्यो नम: । श्री महालक्ष्म्यै नम: । श्री सरस्वत्यै नम: ॥ प्रथम नमन गणपतीसी । विघ्नेश्वर विनायकासी ॥ तुज ठाऊक सर्व गाथेसी । प्रेरणा मज देई ॥1॥ चिन्मय चिंतामणी तुझी । स्फूर्ती जगता प्रसिध्दी ॥ तुझी बुध्दी किती । हे वर्णण्या नाही जरुरी ॥2॥ तुझ्या स्मरणे विघ्ने जाती । विद्या येई झडकरी ॥ लिखाणा येई गती । स्मरणशक्ती आगळी ॥3॥ व्यासे लिखाणी । योजिले तुम्हासी ॥ त्याने लिखाणे पूर्ण झाली । तैसे माझे करी ॥4॥ लंबोदर तुला स्मरता । ठाऊक मज नसता गाथा ॥ प्रेरणा तुझी होता । उणीव नाही जाणा ॥5॥ गुरु आपुले स्मरणी । कार्य साधे सर्व निश्चिती ॥ सर्व देव आपुलेचि ठायी । कांहीं न पडे कमी या कार्यी ॥6॥ गजानन गणपती आपणचि । विष्णू रुद्र आपणचि ॥ श्री दत्त आपणचि । परब्रह्म आपणचि ॥7॥ आपुले होता स्मरण । सर्व देवतांचे स्मरण ॥ आपुले होता दर्शन । सर्व तीर्थांचे दर्शन ॥8॥ प्रेरणा, कवित्व आपण । बुध्दी देणार आपण ॥ लिखाण करविता आपण । सुसूत्र जीवन गाथा आपण ॥9॥ झाडाचे न हाले पान । जीवन नाही तुज आज्ञेवीण ॥ गुरू कृपेचि चाले क्षणक्षण । गुरूकृपेचि हे सर्व जाण ॥10॥ होता रवि उदया । अंधकारा नाही जागा ॥ गुरू कृपा होता । अज्ञाना नसे थारा ॥11॥ नौका सागर उल्लघवी । तरणे नसता जीवनी ॥ गुण नसतां कांहीं । करी गुरु कृपाच सर्वही ॥12॥ गुरू प्रकाशी जे दिसे । ते लिखाणही गुरुकृपे ॥ नाही कांही त्यात माझे । असती चुका दोष माझे ॥13॥ नमस्कार शेगांववासी । गजानन महाराजांसी ॥ नवजीवन देऊनी । दाखविले अगाध लीलेसी ॥14॥ साष्टांग नमस्कार करूनी । श्री लक्ष्मी व्यंकटेश कुलदैवतासी॥ जे स्वर्गातून आले गिरीवरी । भक्त मनोरथ पूर्ण करण्यासी ॥15॥ माझ्या कुलाशी नेण्या स्वर्गासी । कुलदैवत शक्ती पाठी ॥ स्व इच्छे ब्रह्मा निर्मिती । स्व इच्छे कार्या दे पूर्ण शक्ती ॥16॥ कोल्हापूरवासी महालक्ष्मी । भक्त काजा गणोजा प्रकटसी ॥ लोटांगण माते तुज पुढती । मायेचि करा इच्छा पूर्ती ॥17॥ साष्टांग प्रणाम ॠषिमुनींसी । ज्यांनी अवतरविले ब्रह्मा विष्णू महेशासी ॥ आपली परंपरा गुरुनाथ जीवनी । करी साहाय्य वर्णण्या ऐसे जीवनासी ॥18॥ प्रणाम त्रिवार संतासी । आशीर्वाद द्या सदैव मजसी ॥ संतकृपे श्रेष्ठता भारी । कार्य पूर्ण करी तव कृपेचि ॥19॥ नमस्कार करिता सरस्वतीसी । विद्या दे मज गुरू वर्णण्यासी ॥ मी योग्य नसे ठाऊक मजसी । बोबडे बोल गोड करिशी ॥20॥ नमस्कार साष्टांग करुनी । श्री दत्तात्रेय नरसिंह सरस्वतीसी ॥ श्री शंकर नरहरी दैवती । प्रारंभ करितो गुरुनाथ गायनासी ॥21॥ नतमस्तक माता पिता चरणी । नमन कुलवंश पूर्वजांसी ॥ श्री विष्णुदास महाराज तेल्हारावासी । ही ज्यांची आज प्रसिध्दी ॥22॥ त्यांचे जीवन गाया शक्ती। द्या सर्व मिळूनी मजसी ॥ प्रेरणा सर्व परब्रह्माची । मधुरता आणा त्यामध्यी ॥23॥ कलियुगात सत्ययुग निर्मिती । ब्रह्मा, विष्णू, महेशाचे कार्यी ॥ असे ज्यांची अद्भुत शक्ती । दे प्रसन्नता गुरुगाथा श्रवणी ॥24॥ जन्म असे साखळीग्रामी । पटवर्धन नाम कुलवंशी ॥ वंश परंपरा कौडिण्य गोत्री । कुलदैवत असे ती अंबाजोगाई ॥25॥ कुलदैवत स्थान देवी । उपासना देव गुरू श्री दत्तात्रेयाची ॥ श्री गुरुचरित्र पारायणी प्रीती । ॠषिमुनी जीवनी प्रचिती ॥26॥ प्रिचती जीवनी घेण्याची । वृत्ती अति बालवयापासुनी ॥ पहिली प्रचिती बाल जीवनी । प्रारंभ ऐसा त्या जीवनी ॥27॥ प्रचिती येण्या पूर्व वृत्तासी । थोडे करु श्रवण कानी ॥ वातावरण निर्मिती । पूर्व कथेतुनी निश्चिती ॥28॥ निसर्ग सृष्टी सौंदर्यी । रमण्यात आनंद मनी ॥ घनदाट अरण्य भोवती । नद्या ओढे स्वानंदे गाती ॥29॥ कंद फळे शोभा मधुरही । रंगी बेरंगी फुले सुगंधी॥ फुले पाखरे त्यावरती । वन्य पशू सदा बागडती ॥30॥ ऐशा घनदाट अरण्यी । मार्ग चालणे असे शाळेसी ॥ कधी ओढयांचा नाद कानी । कधी हिंस्र पशूची डरकाळी ॥31॥ जाणे सहा मैल प्रतिदिनी । दप्तर शिदोरी घेऊनी ॥ भारावलेली ास्थिंती मनाची । भय कैसे मग त्या मनी ॥32॥ निर्धार, निर्भयता मनी । कार्याची निश्चितता मनी ॥ परमेश्वर सर्वा ठायी । स्वाभिमान ठायी ठायी ॥33॥ होता दुपारची सुट्टी । सोडावी शिदोरी ओढयावरी ॥ वाहे झुळझुळ मधुर पाणी । त्याने व्हावी मनाची तृप्ती ॥34॥ शाळेची होता घंटी । वाटचाल करावी शाळेची ॥ घंटी होता पुन: शाळेची । निघूनी जावे घरासी ॥35॥ निर्भयता जाण्या येण्यामध्यी । मन सदा प्रभू चरणासी ॥ ऐसा नित्य क्रम जीवनी । परब्रह्म वृत्ती मनी ॥36॥ सिंहाचा छावा गुण सिंहाचे अंगी । शेळीची वृत्ती कशी आवडी ॥ स्वाभिमानी गुरूसी । स्वाभिमान शून्यता नावडी ॥37॥ मरण्या जिथे तयारी । इच्छा अगतिक जगण्याची कैसी ॥ निर्भिडता असे अंगी । निर्लज्जता असेल कैसी ॥38॥ शाळा एक सोडूनी । शाळा सुरू झाली दुसरी ॥ टाकण्या नांव शाळेसी । दाखल्याची असे जरुरी ॥39॥ पंधरवाडा जाता तसाचि । दाखला आला मुख्याध्यापका जवळी॥ वागणूक नाही बरी । शेरा असे दाखल्यावरी ॥40
|